Қазақстандағы жастар қозғалысы тарихының кейбір беттерінен (ХХ ғасыр басы)

Аңдатпа

Бұл мақалада XX ғасырдың басындағы Қазақстандағы жастар қозғалысы тарихының кейбір қырлары, олардың ұлт-азаттық қозғалыстағы және қоғамның әлеуметтік-саяси өміріндегі рөлі қарастырылады. Зерттеу барысында «Сарыарқа», «Жас Азамат» газеттерінің, «Абай» журналының материалдары, архивтік құжаттар және ғылыми-зерттеу еңбектері пайдаланылды. Тарихи деректер негізінде автор Ақпан революциясынан (1917) кейін құрылған «Бірлік», «Жас Азамат», «Жанар» сияқты жастар ұйымдарының қызметін талдап, олардың мәдени-ағартушылық және саяси мақсаттарын баяндайды. Сонымен қатар, Ақпан революциясы мен Қазан төңкерісінің (1917) жастар қозғалысының идеологиялық эволюциясына әсеріне, сондай-ақ «Алаш» партиясы және оның көшбасшыларымен өзара байланысына ерекше назар аударылады. 1918 жылы Омбыда өткен І Жалпықазақ жастар съезінде ұлттық бірлік пен автономия идеялары кеңінен насихатталды. Дегенмен, 1919 жылы Колчак режимінің қуғын-сүргіні, большевиктер мен Алаш лидерлері арасындағы саяси пікір қайшылығы мен қақтығысы қозғалыстың әлсіреуіне әкелді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, жастар ұйымдары ұлттық бірегейлікті нығайтуда, білім беру жүйесін дамытуда және жастардың саяси санасын қалыптастыруда шешуші рөл атқарды. Олардың қызметі қазақ мемлекеттілігін қайта қалпына келтіру жолындағы елеулі кезең болды.