Тоталитарлық қуғын-сүргін – ұлт қасіреті

Аңдатпа

Мақалада 1930–1950 жж. саяси қуғын-сүргін қасіреті ұзақ жылдар «құпия», «аса құпия» грифімен сақталып, зерттеушілер үшін жабық болған архив материалдарының негізінде зерделенген. Сонымен қатар, саяси қуғын-сүргін қасіретін ашуда сол заманның куәгерлерінің естеліктері де кеңінен пайдаланылған. Автор қуғын-сүргінге зиялы қауым өкілдері, шаруалар, партия қызметкерлері, әскерилер т.б. ұшырағанын айта отырып, қуғын-сүргінге ұшыраған әйелдер тағдырын зерттеген. Архив құжаттарының негізінде «Отанын сатқан отбасының мүшесі» (ЧСИР) деген айыппен қуғындалып, 8 жыл мерзімге еңбекпен түзеу лагеріне айдалған Ә. Құлымбетова, Х. Төлебаева-Жүнісбаева мен Ж. Кенжинаның, ату жазасына кесілген Ш.Шонанованың, жас сәбилерімен 2 жылға жер аударылған Ғ. Қасаболатова мен Т.Г. Кудерина-Насонованың қасіретті тағдырлары жан-жақты талданған. «Халық жауының» отбасын ойрандау, әйел, бала-шағасын қуғындау саяси қуғын-сүргіннің шектен шыққан түрі, сондай-ақ, қуғын-сүргінге ұшыраған әйелдердің негізгі дені өз заманының оқыған қыз-келіншектері екені негізделген.